Dagur 341 sjálfbærnisverkefnis

Súpa dagsins með ristuðum sólblómafræum

Í henni var jarðskokkar, kartafla, koríander, rauðrófa, gulrætur, kartafla, blómkál, brokolí, blaðbeðja, sellerí, chili, laukur,hvítlaukur, hvítkál og kryddjurtir.

Dagur 340

Íslenskur fiskur með 3 slags rifnu grænmeti. Rauðrófa, hvítkál og gulrætur í mismunandi litum.

Síðasti mánuðurinn í sjálfbærnis verkefninu

Nú byrjar seinasti mánuðurinn í  sjálfbærnisverkefninu mínu. Af því tilefni ætla ég að sýna ykkur hvað ég borða í kvöldmat. Alveg eins og ég er búin að vera að gera seinustu 11 mánuðina á Instagarm @mariabirna/ . Það er svolítið mismunandi hvað eru margir í mat. Ég byrja mánuðinn á að borða ein og svo fjölgar fólkinu sem borða með mér þegar líður á mánuðinn, kærasti , börn og vinir. Í lok mánaðarins þarf ég svo að flytja aftur í húsið mitt í Rødovre og fæ þá splunku nýtt eldhús. Nú er svo komið með grænmetisbyrgðirnar að sumt er upp étið meðan annað er slatti eftir af. Mun örugglega duga einhverja mánuði í viðbót. Laukurinn  og tómatarinir eru nærri alveg búnir meðan ég á helling eftir að frystu spinati og stikilsberjum. Þess vegna verður matseðillinn eftir því og enn og aftur reynir á sköpunargjáfuna í eldhúsinu, að geta galdrað mismunadi girnilega rétti úr sama hráefninu. Eitt sem þetta verkefni hefur kennt mér er að ef maður ætlar að vera 100% sjálfbær með ávexti og grænmeti og borða fjölbreyttan girnilegan mat þá krefst það að maður rækti margar missmunadi tegundir ávaxta og grænmetis. Sem aftur krefst  mikilar vinnu og tíma.  Annað sem ég hef komist að er að maður verður að sætta sig við að hafa ekkert ferskt grænt blað grænmeti yfir hávetrar tíman.  ( Jú það er hægt að innirækta spírir og smá salat sem ég hef ekki haft aðstöðu til).  Nokkar spurningar dúkkuðu upp í hausnum á mér fyrir nokkrum vikum síðan sem tengdust þessu. Hvaðan kemur allt ferska grænmetið í matvörubúðunum? Hvernig er það geymt og hversu lengi? Hvernig er það meðhöndlað? Og þar af leiðandi hvað er mikið af eitri og efnum dælt yfir það til að það haldi sér? Það er enginn seinasti söludagur á fersku grænmeti. Akkúrat þegar ég var að hugsa þetta þá kom søndagsavisen í póstkassann og í honum var grein um að búðirnar væru fullar gömlu hálf rotnandi grænmeti.  Þar kom líka fram að í greininni hverus lengi grænmetið er geymt og meðhöndlað. Sumt að því grænmeti sem við kaupum í búðunum er allt að 1 árs gamalt og annað hefur flogið um hálfan hnöttinn ásamt því að tonn að myglu- og skordýraeitri sem hefur verði dælt á það í ræktunarferlinnu. Aftur á móti ef seinasti söludagur væri á ferska grænmetinu þá myndi líka rosalega mikið af mat fara til spillis. Þetta segir okkur bara það að við eru komin ótrúlega langt frá því sem er að gerast í náttúrunni og að matvælaframleiðsla er allgjör iðnaður. Sem ég held að hafi ótrúleg neikvæð áhrif á okkur manneskjunar og okkar lífsgæði.

En nú aftur að efninu um seinasta sjálfbærnis mánuðinn. Ég mun setja matarmyndir hér inni á síðuna og á fjesbók siðurnar mínar Maríustakkur og Grøn Maria Birna og Instagram

Uppskera, ég þarf að koma öllu í hús fyrir veturinn

Ég er búin að vera á fullu seinustu daga að reyna taka það grænmeti upp úr jörðinni sem ekki þolir frost. Ég er líka búin að vera hugsa um uppskriftir og aðferðir sem ég ætla að nota á uppskeruna þannig að ég hafi matinn minn á hentugu, girnilegu og fjölbreyttu formi í vetur. Ég hef þurrkað heilan helling að jurtum bæði í te og sem krydd. Þannig að það eru meira og minna alltaf bunkar að jurtum á handklæði á borðstofuborðinu mínu. Fyrir utan alla myntu, sitronumellisu og salvíu vendina sem hanga úr loftunum til þurrknar. Í þeim efnum finnst mér ég nokkuð vel byrg. Svo er það sultugerðinn. Ég er svo heppin að ég er komin af miklu sultugerðarfólki og ætum og hef óstjórnlega gaman af því að búa til sultur. Núna eru komnar 2 hillur fullar af sultum í auka ískápinn. Það eru; stilkilsberja-, fífla-, plómu-, brómberja-, rababara- og rósarblaðasulta.  Ég er líka búin að sýra og sjóða svolítið í krukkur. Þar má nefna tómata , tómatsósu, ofnþurrkaðir tómatar, rósarknúppa og rauðrófur. Fyrir utan allt pestóið. Nýjast uppgötuin í pestó hráefni í ár er skjalflétta. Skjaldflétta er fallegt sumarblóm en hún er líka frábrær kryddjurt. Það er gaman að nota blómin í  salat en það er líka hægt að nota blöðin í pestó. Svo hef ég líka safnað fræinum til þurrkunar þar sem þau eru pínu sterk og geta komið í stað pipars.

Svo er allt það sem ég hef fryst niður, en það eru komnar 6 körfur af mat í frystikistunna. Það hefur mest megnis verið grænmeti sem ég hef létt soði og sett í poka Þar má nefna eitthvað sem kallast beðju/silfurblaðka á íslensku en á ensku swiss chard og dönsku bladbede. Það er grænmeti sem ég nota á svipaðan hátt og spinat er bara með svolítið þykkum stöngli. Svo er ég búin að frysta maís, baunir, blómkál, brokolí, kryddjurtir og vorlauk. Ég er líka með heilmikið af rababara og berjum í pokum. Kryddjurtirnar sumar hef ég sett í múffu form með góðri ólíuvuolíu og fryst svo þær eru tilbúnar tíl notkunar strax úr frystinum.

Lauk og hvítlauk þurrka ég vel og enn sem komið er geymi ég í taupokum og þurrum stað. Seinna meir sét ég þá örugglega ísskáp þegar líður á veturinn. Ég komst nefnilega að  því síðasta haust að þeir eiga það til að mygla og verða holir að innan. Því tími ég ekki.

 Enn sem komið er hef ég nóg pláss í ískápnum fyrir kartöflur og rófur. Annars fara þær í frauðkassa í frostfría kalda geymslu. Ég er reyndar ekki búin að taka allar kartöflurnar upp. Tunnu kartöflurnar eru enn úti en það eru heldur ekki búið að koma alvarlegt næturfrost hér í Danmörkinni. En síðast og ekki sísta geymslu aðferðin mín fyrir vetrarforðann er að nota frauðkassa með sandi. T.d fyrir rótar grænmeti og geyma þá svo í kaldri geymslu. Ég er svo heppin að í vinnunni minni hef ég aðgang að frauðkössum sem annars væri hent og þá fylli ég að sandi og stíng rauðrófum og gulrótum í. Það eru þó enn slatti að þeim úti í garði þar sem þær þola það. Svo eru líka kál, blaðlaukur og ætifífill( jordskok á dönsku) enn úti. Grænmeti sem þolir vel frost og snjó, sérstaklega grænkálið.
Þetta er mikill vinna en afskaplega skemmtileg

MATJURTAGARÐURINN SKIPULAGÐUR

Í dag er loksins sólardagur og því tilvalið að byrja á skipulagi fyrir vorið ef þú hefur hugsað þér að rækta matjurtir. Sumt þarf að forrækta því ekki seinna vænna að koma sér inn í hvað þarf fyrir hvaða plöntur. Þetta er tilvalið dundur á meðan beðið er eftir vorinu og gefur manni smá auka sól í hjartað.

1. Það fyrsta er að skrifa óskalista yfir allt það sem mann langar til að rækta. Muna að taka eitthvað nýtt með á listann hvert ár,sem ekki hefur verið prufað áður.
2. Skissa svo upp ræktunarsvæðið sem þú ætlar að nota. Það er hægt að hafa teikninguna í réttum stærðarhlutföllum ef þú hefur mælt allt nákvæmlega upp en er ekki nauðsynleg. Ef þú að ert fara af stað með þinn fyrsta matjurtagarð þá skaltu hafa í huga að hann þarf að vera á sólríkum stað. Það þarf að hafa stíga inni á teikninguna líka. Sumir matjurtagarðar eru skipulagðir þannig að þeir eru bara einu sinni stungnir upp og síðan ekki meir. Þá er líka passað upp á að stíga aldrei fæti inni í beðið. Þetta hefur þau áhrif að moldin er mjög laus í sér, sem í mörgum tilfellum gefur meiri uppskeru, sérstaklega af rótargrænmeti, þar sem þrengir ekkert að því.
3. Svo þarf að skoða hversu mikið pláss hvert grænmeti þarf að hafa að lágmarki. Það stendur oft utan á fræpakkanum. Sömu upplýsingar er hægt að finna í bókum og á netinu. Það er líka til hellingur af ókeypis forritum og öppum á netinu sem hægt er að nota. Skissu- eða stílabók og litir bregðast hins vegar aldei og er mjög notaleg aðferð við þetta plan/teikningu.
   
   
   

   

4. 4. Kaupa fræ. Hvort sem er á netinu eða í búð. Hafa þarf í huga að fræ geymast ekki að eilífu. Spírunarhæfni þeirra dalar talsvert eða hverju árinu sem líður. Þetta er þó mjög mismunandi eftir tegundum. Þannig að þú skalt ekki reikna með því að geta bara geymt restina af fræjunum sem þú notar ekki, til næsta árs. Það er happdrætti hvort það virkar. Aftan á mörgum fræpokum stendur oft spírunarprósentan á viðkomandi fræi. Hún er oft 75-85%. Það eru ekki öll fræ lífvænleg.
5. 5. Endurmeta þarf hvort allar tegundirnar á listanum komist fyrir miðað við plássið í garðinum og kannski með fyrri reynslu af ræktun í huga, eða það sem maður hefur lesið á netinu og í bókum. Plássið þarf líka að endurmeta ef notaðar eru forræktaðar plöntur eða þær keyptar stórar.
6. Setja sig inn í hvernig hver tegund fyrir sig er sáð, í dýpt og hvenær. Einnig hver ræktunarskilyrðin eru. Sumar plöntur þurfa mikla sól, skjól eða lágmarkshitastig. Oft er hægt að nota þá þumalputtareglu, að því stærra sem fræið er, þeim mun lengra niður í jörðina á það að fara. Oft hættir okkur til að sá of djúpt. Það sem fræ þurfa á að halda til að spíra er vatn, hiti og ljós. Ef ljósið er of langt í burtu þá geta þau drepist.
7. Svo er bara að byrja þegar vorið kemur og hitastigið hækkar. Taka skissuna fram og sá eins og þú eigir lífið að leysa. Þó að það hafi verið gert plan má alveg merkja sáðraðirnar. Það er gaman að gera það með fallegum handgerðum skiltum. Gæti líka hjálpað ef teikningin hefur ekki verið mjög nákvæm.

Það er svo áhugavert að geyma teikninguna til næsta árs og þannig læra af ræktunarreynslunni. Það kemur sér líka að góðum notum ef maður stundar skiptiræktun svo að plöntusjúkdómar safnist ekki fyrir í matjurtagarðinum.

Sjálfbær með ávexti og grænmeti í heilt ár

Sjálfbær með grænmeti og ávextum í heilt ár.

Ég hef ákveðið að kasta mér út í verkefni, rannsókn, lífsstíls breytingu eða hvað maður nú kallar það. Tilraunin byrjar þann 1. Mars 2015 og er í heilt ár. Ég mun einungis borða ávexti og grænmeti sem ég hef ræktað sjálf eða sem fundið í náttúrunni. En út á hvað gengur þetta?

  Sjálfbærni, samfélagið (t.d við nágrana), umhverfimál og svo er þetta persónuleg áskorun. Fólkinu fjölgar hér á jörðinni og það safnast að í borgunum. Grænmetis- og ávaxtaræktun nútímans er knúin með eldsneyti í stórum stíl og síðan eru matvælin flut um heiminn með bílum og flugvélum.  Það er enginn möguleiki í mín augum að þetta geti gengið upp til framtíðar. Þess vegna ætla ég að reyna gera eitthvað í því, miðað við mínar aðstæður miða við þar sem ég bý hér og nú. Án þess að kaupa land, flytja, segja upp vinnunni minni, eða að fjárfesta í of mörgum hlutum( nokkrum fræum, verkfærum og gróðurhúsi). Í framtíðinni þegar við getum ekki lengur notað olíu og bensín lengur til að flytja ávexti og grænmeti um allan heim, meðal annars vegna þess að það skapar of mikið af gróðurhúsalofttegundum. Þá er hægt að nota þessa tilraun mína og gögn um hvernig ég bar mig að með sjálfbærni. Sem sé hversu sjálfbær, ég get verið í úthverfi borgar með ávexti og grænmeti Og hvað fer mikill tími í þetta. Veður þetta einhver fornaldar matur sem ég borða og hversu erfitt verður þetta? Tilgangur verkefnisins er ekki betri heilsa eða mataræði. (Þó að það gæti orðið auka bónus). Það mun heldur ekki verða efnahagslegur sparnaður við þetta. Ég mun að öllum líkindum ekki spara mikinn penning.

Ég og heimili mitt munum bara borða ávexti og grænmeti í eitt ár sem ég rækta sjálf eða finn úti í náttúrunni (eða stela frá vinum og nágrönnum). Þegar ég segi heimili mitt þá þýðir það að stelpur mínar 2 Ísafold og Laufey, borða mitt sjálfrætaða grænmeti og ávexti þegar þær eru hjá mér. Helminginn af tímanum eru þær hjá pabba sínum. Þetta gildir einnig fyrir gesti mína. En hvað er svo ávextir og grænmeti? Ég hef ákveðið að skilgreina það á sama hátt og kokkarnir gera það. Eins og matreiðlsubækurnar túlka þetta.Þ.e. salat, gúrka, tómatur,gulrót, avokató, kartafla, engifer, rauðrófa, ólíva, maís, rófa, kál, spínat, baunir, epli, pera, kisuber, ananas o.s.fr.v. En korn er sem sé ekki grænmeti og þess vegna eru: hrísgrjón, hveiti, haframjöl og bygg og lítil fræ  leyfileg að borða. Það sem er líka bannað er t.d: krydd, kaffi, súkkulaði, sinnep, bananar, sítrónur, niðursoðnir tómatar, steiktur laukur, remúlaði, salat, avókadó, agúrka, sulta og hnetur. Einu undantekningarnar eru sykur og olíu. Ég leyfi sykur og olíu, svo að verkefni sé raunsætt mataræðislega séð og ræktunarlega séð. Ég mun neita mér um nóg, eins og kaffi og súkkulaði og þá er ekki við bætandi að sleppa sykri. Það er líka nokkuð vonlaust að rækta plöntur eins og sykurrófur og repja (gulu akranir á vorin) til að búa sér til nóg sykur og olíu.

Þess vegna vantar mér meira land til ræktunar. Ég þarf þess vegna að komast yfir fleiri garða í nágreini mínu hérna í Islev hverfinu í Rødovre rétt fyrir utan Kaupmannahöfn. Þannig getur fólk loksins komið í verk að fá matjurtagarð í stað grasflatar. Ég sé um alla vinnuna og garðeigandin fær 1 grænmetispoka á viku allt sumarið og losnar við garðslátt þar sem það er næstum ekkert gras eftir í garðinu.

Ég mun líka rækta innandyra það sem vex ekki nógu vel við danskar aðstæður, eins og krydd og suðrænir ávextir og verða þá gluggakisturnar troðfullar að suðrænum kryddjurtum eins og engifer, appelsínum, turmerik , chili og kannski pipar. Eina undantekningin sem ég geri á að kaupa ávexti eða grænmeti er að ég kaupa það í ræktun eins og fræ til ræktunar. Ég má líka fara út að borða. En bara eins og ég gerði áður og það verður allt að vera skráð. Sem þýðir svona um það bil 10- 15 sinnum á ári. Ég mun heldur ekki segja nei við því ef vinir mínir og fjölskylda gefa 5 sítrónur í gafir í stað annara gjafa. En það er ekki eitthvað sem ég hvet til. Aðalaatriðið er að ég get ekki eytt neinum peningum í að kaupa ávexti og grænmeti til matar.  Í byrjun verkefnisins er mér leyfilegt að nota það grænmeti sem ég hef sjálf rætkað í fyrra og frosið niður og þurrkað, svo ég hafi nú eitthvað grænt í byrjun mars. Það er aðalega þurrkað grænt te, kryddjurtir, jurtir í olíu í frysti, rauðrófur,gulrætur og ætifífill grafinn í sand í frauðkassa inni í bílskúr.

Allt ferlið verður svo skráð í margs konar vegu. Einkum hversu miklum tíma ég eyði í það. Meðal annars á vefsíður mínar sem heita  www.gronmariabirna.dk  eða www.mariustakkur.is þegar þær eru komnar í gang. Annars nota ég www.gronmariabirna.blogspot.dk  og www.mariustakkur.blogspot.com. Ég mun einnig pósta á hverjum degi það sem ég borða og setja á instagram. Uppskriftir mun ég ekki gefa upp eða skrifa um nema fólk biðji sérstaklega um það. Matar myndirnar eiga bara að sýna hvað ég er að borða og hverning það það breytast með árstíðunum. Þetta reynir á uppfinninarsemi og hversu úrræða góð ég er í eldhúsinu.

Þar fyrir utan eru ég líka með 2 önnur græn verkefni í gangi sem fjalla um borgarbúskap og ferðir með  náttúrleiðsögn.

En meira um það seina eða kíkið á vefsíðunna.

Svo eru líka 2 facebook síður

https://www.facebook.com/pages/Gr%C3%B8n-Maria-Birna/857177944313586?pnref=story

https://www.facebook.com/Mariustakkur?ref=bookmarks

Gúrkutíð

Agúrka,AAAA  aaaa gúrka
Krumpuð gúrka, skökk gúrka, gúrka með göddum, bogin gúrka, stór gúrka, lítll gúrka.
Margar gúrkur í gróðurhúsi.
Það hefur tekist vel til í ár með gúrkurræktunnina. Þær spretta fram allstaðar. Mann ekki hvernig gúrku ég sáði til í vor en hún er pínu öðruvísi